Historia muzeum

Historia Muzeum

Powstanie Muzeum w Płocku

Muzeum w Płocku powstało w 1821 r. z inicjatywy członków Towarzystwa Naukowego w Płocku, na podstawie reskryptu nr 1/7097 Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Królestwa Polskiego. Jest ono najstarszym muzeum publicznym w kraju, powołanym do istnienia na skutek decyzji władz Królestwa Polskiego. Instytucji nadano nazwę „Muzeum Publiczne i Szkolne Województwa Płockiego” – co odzwierciedlało pochodzenia zbiorów, które powstały w wyniku połączenia zespołu obiektów o wartości historycznej, geologicznej i naukowej, gromadzonych przez członków TNP i Szkołę Wojewódzką Płocką. Eksponaty muzealne umieszczono w dwóch przestronnych salach szkolnego gmachu (dziś mieści się w nim LO im. S. Małachowskiego), dzięki czemu mogły one służyć jako pomoce naukowe, udostępniano je również zwiedzającym. Muzeum istniało do roku 1836, z końcem lat trzydziestych jego działalność jednak całkiem zamarła.

Wznowienie działalności
Historia Muzeum

Wznowienie

Wznowienie działalności płockiego muzeum nastąpiło wraz z reaktywowaniem w 1907 roku Towarzystwa Naukowego w Płocku, którego statut przewidywał stworzenie tego rodzaju placówki. W celu realizacji swych oświatowych i naukowych zadań Towarzystwo zakupiło w 1908 roku kamienicę przy Rynku Kanonicznym nr 8 (dzisiejszy Plac Narutowicza 8). W jej dwóch parterowych salach, otwartych dla zwiedzających w 1912 roku umieszczono muzealną ekspozycję. Składała się ona z obiektów geologicznych, przyrodniczych, archeologicznych i historycznych dokumentujących dzieje Mazowsza.

W wyniku darowizn i zaangażowania członków Towarzystwa zbiory muzealne szybko się rozrastały i do ich pomieszczenia w 1923 roku potrzebne było już 13 sal. W 1928 muzeum otrzymało nową nazwę Muzeum Mazowsza Płockiego im. prof. Ignacego Mościckiego, Prezydenta Rzeczypospolitej. W 1930 roku, w celu polepszenia warunków lokalowych Towarzystwo nabyło budynek przy Rynku Kanonicznym 2 (dzisiejsza Biblioteka im. Zielińskich), w którym umieszczono zbiory przyrodnicze, etnograficzne i archeologiczne muzeum. Obiekty o charakterze historycznym i kulturalnym nadal eksponowane były w siedzibie przy Rynku Kanonicznym 8.

Czasy okupacji

Czasy okupacji niemieckiej

Historia Muzeum

Pieczołowicie gromadzone zbiory muzealne mocno ucierpiały podczas okupacji niemieckiej.

Chociaż nie były one specjalnie likwidowane (ustanowiono nawet ich opiekuna – Michała du Lauransa), to jednak o niektóre obiekty, zwłaszcza przyrodnicze, w ogóle się nie troszczono. Zniszczeniu uległo też część zbiorów historyczno-kulturalnych, tj. broń, czy ceramika polska z Korca, Baranówki i Nieborowa. Straty te były wynikiem przejęcia budynków muzealnych przez władze niemieckie i umieszczenia w nich biura rachunkowości rolnej i wypożyczalni książek (Rynek Kanoniczny 8) oraz oddziału SS (Rynek Kanoniczny 2).

Po wojnie starano się jak najszybciej uporządkować zdziesiątkowane zbiory i zorganizować na nowo ekspozycję, którą otwarto już 1 grudnia 1945 roku.

Lata po wojnie
Historia Muzeum

Lata po wojnie

W 1949 roku płockie muzeum zostało decyzją Ministerstwa Kultury i Sztuki upaństwowione i podporządkowane Muzeum Narodowemu w Warszawie. Placówce nadano wówczas nazwę Muzeum Mazowsza Płockiego. Lata 50-te i początek lat 60-tych, stanowił dla muzeum trudny okres, w którym borykało się ono z trudnościami finansowymi. Mimo to, w wyniku prac organizacyjnych, prowadzonych pod kierownictwem Krystyny Mierzejewskiej (z męża Hejke), otwierano kolejne działy: archeologii (w 1952r.), przyrody (1953), geologii (1954) i historii (1955). Nowe perspektywy rozwoju muzeum w Płocku pojawiły się wraz planami uprzemysłowienia miasta związanymi z budową Kombinatu Petrochemicznego. Podjęto wówczas decyzję o odbudowie i adaptacji Zamku Książąt Mazowieckich na siedzibę muzeum. W 1963 roku ustalono statut płockiej placówki i nadano jej obowiązującą do dzisiaj nazwę Muzeum Mazowieckie w Płocku.

W 1968 roku określając profil działalności muzeum przewidziano, iż będzie ono gromadziło zbiory ilustrujące dzieje Mazowsza oraz sztukę secesyjną. Dodanie nowej specjalizacji, odnoszącej się do sztuki przełomu XIX i XX wieku, było wynikiem wyjątkowego powodzenia wystawy czasowej Secesja w Polsce zorganizowanej w Płocku w 1967 roku. Należy podkreślić, że ekspozycja ta stanowiła pierwszą muzealną prezentacją sztuki secesyjnej w Polsce. 16 maja 1973 roku nastąpiło uroczyste otwarcie nowej siedziby muzeum w Zamku Książąt Mazowieckich, w którym zaprezentowano wystawy: etnograficzną, archeologiczną, historyczną i sztuki secesyjnej. W 2004 r. Muzeum Mazowieckie w Płockuponownie zmieniło siedzibę. Stała się nią kamienica mieszcząca się przy Tumskiej 8. W jej wnętrzu obejrzeć można (od 15 lipca 2005 roku) wystawę w całości poświęconą secesji i sztuce Młodej Polski.