Ewangeliarz płocki zwany pułtuskim (Codex Aureus Pultoviensis), Mazowsze dla Korony (ETR)

Co to jest?

To jest bardzo stara księga.
Księga nazywa się Złoty Kodeks Pułtuski.
Ma też drugą nazwę: Ewangeliarz płocki.
Kodeks to dawna księga pisana ręcznie.
Ta księga powstała prawdopodobnie pod koniec XI wieku.
To znaczy, że ma ponad 900 lat.
Jest jednym z bardzo cennych zabytków związanych z Mazowszem.

Do czego służyła ta księga?

Złoty Kodeks Pułtuski był ewangeliarzem.
Ewangeliarz to księga używana w kościele.
Czytano z niej fragmenty Ewangelii podczas mszy.
Ewangelie to ważne teksty w religii chrześcijańskiej.
Takie księgi były potrzebne podczas ważnych uroczystości religijnych.

Dlaczego księga nazywa się pułtuska?

Księga przez wiele lat była przechowywana w Pułtusku.
Dlatego nazywa się pułtuska.
Pułtusk to miasto na Mazowszu.
Najprawdopodobniej księga była wcześniej związana z katedrą w Płocku.
Dlatego jest ważna także dla historii Płocka.

Z czego zrobiono księgę?

Strony księgi zrobiono z pergaminu.
Pergamin to specjalnie przygotowana skóra zwierzęcia.
Dawniej pisano na pergaminie ważne księgi i dokumenty.
Tekst zapisano ręcznie.
Do ozdobienia księgi użyto złota i kolorów.

Jak wygląda księga?

W środku księgi jest tekst po łacinie.
Łacina to dawny język.
Dawniej używano łaciny w Kościele i w ważnych księgach.
W księdze są ozdobne litery.
Takie litery nazywają się inicjały.
W księdze są też miniatury.
Miniatura to mały obraz w dawnej księdze.
Niektóre litery i ozdoby wykonano złotem.
Dlatego księga wygląda bardzo bogato.
Dlatego nazywa się złotym kodeksem.

Jak wygląda oprawa?

Oprawa to okładka i części, które chronią księgę.
Oryginalna oprawa nie zachowała się do naszych czasów.
Obecna oprawa jest późniejsza.
Została wykonana w XIX wieku.
Na oprawie jest krzyż.
Przy krzyżu są małe postacie.
Są też kolorowe płytki, kamienie i perły.
Ozdoby pokazują, że księgę traktowano jak bardzo cenny przedmiot.
Pokazują też wielkie umiejętności dawnych rzemieślników.

Kto wykonał ozdoby?

Nie znamy imion osób, które wykonały tę księgę.
Historycy sztuki łączą ją z czeską szkołą iluminatorską.
Iluminacja to ozdobienie dawnej księgi obrazami, kolorami i złotem.
Takie ozdoby wymagały dużo czasu i wielkiej dokładności.

Gdzie jest księga dzisiaj?

Dzisiaj księga jest przechowywana w Krakowie.
Znajduje się w Bibliotece Książąt Czartoryskich.
Biblioteka jest częścią Muzeum Narodowego w Krakowie.
Księga została też udostępniona w bibliotece cyfrowej.
Dzięki temu można oglądać jej zdjęcia na komputerze.

Na co warto zwrócić uwagę?

Najpierw popatrz na całą księgę.
Potem zobacz ozdobną oprawę.
Zwróć uwagę na krzyż.
Zobacz małe postacie przy krzyżu.
Popatrz na kamienie i perły.
Na końcu zobacz strony księgi.
Zwróć uwagę na ozdobne litery, obrazy i złote dekoracje.

Dlaczego ta księga jest ważna?

Złoty Kodeks Pułtuski jest ważny dla historii.
Pokazuje, jak wyglądały bardzo stare księgi.
Jest ważny dla sztuki.
Pokazuje piękne litery, obrazy i złote dekoracje.
Jest też ważny dla historii Mazowsza, Płocka i Pułtuska.
Przypomina, że już w średniowieczu tworzono bardzo piękne i cenne księgi.

Co warto zapamiętać?

Warto zapamiętać 4 rzeczy:

1. Złoty Kodeks Pułtuski to bardzo stara i cenna księga.
2. Księga powstała prawdopodobnie pod koniec XI wieku.
3. Była używana w kościele podczas mszy.
4. Ma piękne ozdoby, złote litery i bogatą oprawę.

Złoty Kodeks Pułtuski pokazuje, jak ważne były dawne księgi.