Design z Płocka w Krakowie! Nasze eksponaty na wystawie „Obywatelka Cepelia” w MNK!
Czy rzeczy, które jeszcze dekadę temu lądowały w pawlaczach lub na strychach, mogą dziś przyciągać tłumy w najważniejszych muzeach w kraju? Wszystko za sprawą spektakularnej wystawy „Obywatelka Cepelia” prezentowanej w Muzeum Narodowym w Krakowie. Wśród bogatej opowieści o polskim wzornictwie bardzo ważną i dostrzegalną reprezentację stanowią obiekty ze zbiorów Muzeum Mazowieckiego w Płocku – a dokładnie zabytki z 47 grup!
Skąd tyle szumu wokół krakowskiej ekspozycji?
„Obywatelka Cepelia” to pierwsza w Polsce tak odważna, przekrojowa i krytyczna opowieść o marce, która przez ponad cztery dekady (1949–1989) dosłownie meblowała wyobraźnię, mieszkania i szafy kilku pokoleń Polaków. Centrala Przemysłu Ludowego i Artystycznego z jednej strony definiowała to, co „ludowe” i narodowe, a z drugiej – dostarczała powiewu nowoczesności, świeżego designu i artystycznej fantazji. Projektom, które kiedyś spychano do tzw. „strefy obciachu”, przywrócono pełen blask, a przedmioty z charakterystycznym logo z kogutkiem stały się prawdziwym obiektem pożądania kolekcjonerów vintage, etnografów i młodych projektantów. Odwiedzający mogą przejść alejkami przypominającymi dawne salony Cepelii, podziwiając unikatowe eksperymenty wzornicze, misterny kunszt rzemieślniczy oraz przedmioty codziennego użytku. I to właśnie pośród nich lśnią nasze eksponaty!
Płockie perełki na krakowskiej ekspozycji – te obiekty musisz odszukać!
Wśród imponującego zestawu zabytków z 47 grup przekazanych przez Muzeum Mazowieckie na krakowską wystawę, prezentujemy m.in. 11 wyjątkowych dzieł, które stanowią doskonałą ilustrację mistrzostwa dawnego rzemiosła i tradycyjnego designu:
🔸 Kołnierzyk koronkowy – wykonany ręcznie techniką szydełkową z kremowej nici bawełnianej. Ma półkolisty kształt, ażurowy wzór z motywami trójkątów i „pajączków” oraz dekoracyjne wykończenie dolnej krawędzi łukami.
🔸 Rękawiczki wełniane „Mazurskie” i „Mazury” – wykonane techniką żakardową z wełnianej przędzy, o gęstym splocie zapewniającym ciepło. Jednopalczaste, z ozdobnymi motywami stylizowanych drzewek i geometrycznych wzorów. Występują w kolorach niebieskim, granatowym i brązowym z kremowymi elementami. Wykończone dekoracyjnymi ściągaczami.
🔸 Pantofle „Japonki” wykonane ze skóry, z płócienną podszewką i gumką. Uszyte maszynowo w ramach produkcji spółdzielczej.
🔸 Komplet ceramiczny z karafką, 7 kieliszkami i talerzem
Ręcznie wykonany komplet z gliny żelazistej (sygnowany numerem 3630), pokryty czerwoną polewą i bezbarwnym szkliwem, które po wypale dało cople, jasnobrązowo-pomarańczowe wykończenie. Talerz zachwyca wyciskanymi elipsami oraz żółto-zieloną dekoracją malarską, karafka wpadającym w oko motywem falbanki i subtelnym rytem, a 7 kieliszków w kształcie ściętego stożka idealnie dopełnia całości.
🔸 Gliniana patera z motywem koguta
Głęboko zakorzeniona w tradycji, a zarazem niezwykle nowoczesna w formie płytka misa-patera powleczona żółtą angobą (sygnowana numerem 3635). Jej dno zdobi stylizowany kogut w soczystych zielono-czerwonych barwach, ujęty w otoczeniu gałązek oraz potrójnego rytowanego wianka. Patera posiada specjalne trójkątne ucho, co pozwalało powiesić ją na ścianie niczym obraz.
🔸 Migdałowaty wazon ze szkliwieniem naciekowym
Majstersztyk ceramiki artystycznej – wazon na niskiej, okrągłej podstawie o smukłym, migdałowatym korpusie zwężającym się ku górze. Zwraca uwagę efektownym, organicznym szkliwieniem naciekowym w odcieniach głębokiej zieleni przełamanej brązem.
🔸 Okazyjny wazon Stefana Konopczyńskiego z Bolimowa (1978 r.)
Wyjątkowy wazon z dwoma taśmowymi uchami z granatowym zygzakiem, stworzony na użytek miejski przez słynnego garncarza. Naczynie zdobi barwna, bajkowa malatura z motywami roślinnymi oraz dwoma zwróconymi do siebie ptaszkami, a od spodu widnieje autentyczny, odręczny podpis mistrza: „Bolimów Konopczyński Stefan 18/09/78”.
🔸 Męska koszula lniana tkana techniką wybierania (perebory)
Misterne dzieło sztuki tkackiej i haftu – lniana męska koszula z grubszego płótna, zdobiona skomplikowaną techniką tkacką (perebory). Jej bufiaste rękawy, przyramki i mankiety pokryte są wyrazistymi geometrycznymi wzorami z motywami czerwonych kwiatów oraz niebieskich niezapominajek, a prostokątny kołnierz wykończono czarnym haftem płaskim.
🔸 Ręcznie tkana narzuta z ażurową bordiurą
Imponująca tkanina dekoracyjna wykonana na wąskim warsztacie tkackim z dwóch połączonych brytów. Bazowe, czarno-fioletowe pasy przeplatają się z kolorowymi pasmami w tonacji różu, zieleni, turkusu i bieli. Dolny brzeg tkaniny wykończono misterną, ażurową bordiurą z brązowej wełenki z haftowanymi bukietami kwiatów i frędzlami.
🔸 Lniane serwetki z haftem kurpiowskim ze Spółdzielni „Pniewo”
Szare, kwadratowe serwetki z lnianego płótna, wyprodukowane w słynnej spółdzielni w Pułtusku. Zdobione są tradycyjnym, misternym białym haftem kurpiowskim (z rejonu pułtuskiego) z motywami „krzyżówki”, „kulasików” oraz dzierganych dziurek.
🔸 Okolicznościowa wycinanka „Pałac Kultury”
Gdy tradycyjna sztuka ludowa spotyka się z symbolem architektury socrealizmu! Wycięta z jednego kawałka fioletowego papieru trzypoziomowa sylwetka Pałacu Kultury i Nauki zachwyca precyzją – znajdziemy tu schody, kolumny, okna, a nawet symboliczne ptaszki z gałązkami w dziobkach i zwieńczającą całość iglicę.
Wystawa przygotowana w Gmachu Głównym MNK przez duet kuratorski – prof. Piotra Kordubę oraz dr Annę Wiszniewską – to prawdziwy kolorowy zawrót głowy: aż 600 niezwykłych obiektów rozmieszczonych na 600 metrach kwadratowych! Kuratorzy podzielili tę ogromną przestrzeń na 8 wciągających sekcji tematycznych:
- Nowoczesny
- Retro
- Eksperyment
- Ludowość na sprzedaż
- Plakaty i druki
- Ceramika
- Moda i biżuteria
- Pamiątka i kicz
Autorką rozdziału „W terenie i centrali. Kobiety jako twórczynie Cepelii” katalogu towarzyszącego wystawie jest Elżbieta Miecznikowska, etnografka z Muzeum Mazowieckiego w Płocku. Pisze w nim o urzędniczkach, twórczyniach, artystkach i etnografkach z zakładu badawczego Cepelii.
Zaplanuj wyjazd do Krakowa!
Wystawa „Obywatelka Cepelia” w Muzeum Narodowym w Krakowie (Gmach Główny) potrwa do 21 lutego 2027 roku. To nie tylko pełna nostalgii podróż w przeszłość, ale też świetna okazja, by zobaczyć, jak płockie zbiory błyszczą w opowieści o najważniejszych zjawiskach polskiego wzornictwa XX wieku!










w Muzeum Narodowe w Krakowie

w Muzeum Narodowe w Krakowie

w Muzeum Narodowe w Krakowie