Niedpodległościowa bransoletka

Wśród wielu zabytków, które można oglądać na wystawie „X wieków Płocka”, kilka z nich wiąże się bezpośrednio z odzyskaniem przez Polskę niepodległości w 1918 r.
W 2018 r. ekspozycja została wzbogacona unikalnym obiektem – bransoletką z 1917 r. wykonaną m. in. z łusek od pocisków. Jest to pamiątka, którą ofiarował Muzeum Mazowieckiemu w formie depozytu pan Andrzej Dzierżanowski. Właścicielem tej nietypowej ozdoby był jego cioteczny dziadek Stanisław Chybiński. W pamięci rodziny wciąż żywe jest opowiadanie, jak to w pierwszych dniach wolności, w listopadzie 1918 r., mieszkający nieopodal ratusza na Starym Rynku 7, Stanisław zrzucał ze ściany płockiego magistratu godło okupanta – pruskiego orła. Emblemat był tak ciężki i tak wysoko zawieszony, że nasz bohater prawie spadł z drabiny.
Tyle rodzinna opowieść. Faktem jest, że Stanisław Chybiński urodził się w Płocku 30 listopada 1891 r. Jego ojciec Teofil był członkiem Zarządu Towarzystwa Kredytowego miasta Płocka, a w pewnym czasie również dzierżawcą Teatru Miejskiego. Matka Anna Markowska z Branickich zmarła, gdy Stanisław miał 3 lata. Gdy osiągnął odpowiedni wiek, trafił do gimnazjum rządowego, skąd po sześciu latach nauki został usunięty za udział w strajku szkolnym 1905 r. W ciągu kolejnych lat pracował jako introligator. Prawdopodobnie wówczas zetknął się z działaczami Polskiej Partii Socjalistycznej – Frakcja Rewolucyjna i stał się aktywnym członkiem tego ugrupowania. Na kartach jego pamiętnika z lat 1910-1919 wśród licznych wpisów znanych płocczan znajdują się wiersze i pieśni sławiące Józefa Piłsudskiego. Nie dziwi więc fakt, że gdy wybuchła wojna wraz z innymi młodymi ludźmi z Płocka zgłosił się jako ochotnik do Legionów Polskich. Zasilił szeregi I Brygady i walczył na froncie wschodnim. W 1917 r. został internowany w obozie w Szczypiornie, a potem w Łomży. Jak piszą Tadeusz Świecki i Franciszek Wybult w „Mazowszu Płockim w czasie wojny światowej…” legioniści ziemi płockiej „byli zorganizowani w Koło Płocczan, którego duszą był Stanisław Chybiński”, pseudonim „Skierka”.
Z tego właśnie okresu pochodzi wspomniana bransoletka. Jest ona świadectwem legionowej historii, walki o niepodległość i zarazem symbolem losu niejednego Polaka. Na ozdobnej tarczy umieszczono inicjały właściciela „SH” wraz z legionowym orzełkiem i znakiem Związku Strzeleckiego. Z boku wygrawerowano również numery jednostki, w której walczył Stanisław Chybiński. Na czterech metalowych elementach bransolety umieszczono daty walk 1914-1917 oraz tereny, o które Legiony toczyły boje: Królestwo Polskie, Litwa, Wołyń, Galicja. Wewnętrzna strona zawiera dedykację „Stachowi-Władek”. Stacha znamy, ale który Władysław wykonał tę niezwykłą pamiątkę?

Opisy fotografii:

1. Bransoleta Stanisława Chybińskiego, wierzch, depozyt MMP

2. Bransoleta Stanisława Chybińskiego, spód, depozyt MMP

3. Stanisław Chybiński w mundurku gimnazjalnym, własność: Andrzej Dzierżanowski

4. Legioniści z Płocka: 3. rząd od góry od lewej: Zieliński, plut. Leopold Szyfer, plut. Aleksander Wernik, nn, nn, Jan Oberfeld; 2. rząd: nn, Iwanicki, kpr. Władysław Broniewski, plut. Chodelski; 1. rząd: Icek Altman, kpr. Stanisław Chybiński i nn; własność: MMP

5.Obóz internowania, Stanisław Chybiński siedzi drugi od lewej; własność: MMP

6. Obóz internowania w Szczypiornie, Stanisław Chybiński kuca drugi od lewej; własność: MMP



Powrót