Pocztówki na 11 listopada

W zbiorach Muzeum Mazowieckiego w Płocku znajduje się ponad 7 tysięcy pocztówek. Wśród nich kilkaset to tak zwane "pocztówki patriotyczne", których ikonografia nawiązywała do symboliki narodowej.

Prezentowane karty powstały krótko po 1900 r. i są jednymi z najstarszych w kolekcji. Były wydawane przez firmy działające pod zaborem austriackim, bowiem cenzura na ziemiach polskich włączonych do Niemiec czy Rosji nie zezwoliłaby w owym czasie na rozpowszechnianie tego typu druków.

W warstwie ilustracyjnej pocztówek patriotycznych posługiwano się często alegorią, by ukazać zmartwychwstanie Polski. Cytowano fragmenty pieśni patriotycznych lub religijnych, utworów literackich, przedstawiano podobizny bohaterów narodowych. Czasem posługiwano się satyrą. Mnóstwo było tu zazwyczaj symboli religijnych, nawiązań do dziejów ojczystych, szczególnie powstań narodowych. Ulubionymi symbolami była trójdzielna tarcza herbowa z okresu powstania styczniowego - Orzeł Biały, Pogoń i Archanioł Michał (Polska, Litwa, Ukraina), flagi i sztandary polskie, przy czym warto zwrócić uwagę, że flaga bywała czerwono-biała, a właściwie amarantowo-biała.

Małe te kartoniki były wezwaniem do jedności narodowej, walki ponad podziałami społecznymi o odzyskanie suwerenności. Przesyłano je z okazji urodzin czy świąt. A dziś? Zamiast pocztówek wysyłamy z życzeniami SMS-y. Może warto dołączyć do nich czasem jakąś patriotyczną emotkę?

Magdalena Bilska-Ciećwierz, kustosz Muzeum Mazowieckiego w Płocku



Powrót